Conectivismo?

Bos días compañeiros!

Tal e como falamos na clase anterior, o conectivismo fai referencia a unha teoría de aprendizaxe, mais para situarnos, falaremos das anteriores teorías. Para comezar, o conductismo, esta é unha das teorías do aprendizaxe que se mantivo durante mais anos e a que mais estivo presente. Dende un punto pedagóxico, considéroa a peor teoría do aprencizaxe xa que concibe este como algo mecánico, deshumano e reduccionista, sen embargo, na actualidade moitos programas educativos baseanse nesta teoría, como por exemplo descompoñendo o libro de texto en unidades temáticas, actividades que unicamente requiren a resposta correcta (ensaio-erro), etc. Podemos nomear como precursor da psicoloxía conductista a Edward Lee Thorndike, cuxas principais aportacións foron o aprendizaxe por ensaio-erro e a lei do efecto. Nesta teoría, considerase o estudante como unha tábula rasa que non aporta nada ao proceso educativo e que depende dos extímulos externos para aprender. Polo tanto, o estudante adopta un papel pasivo, limitandose a recibir a información por parte do mestre/a e que este lle indique específicamente as tarefas que debe facer.

Por outro lado, a finais dos anos 50, as teorías do aprendizaxe comezaron a apartarse en certa medida do uso de modelos conductistas cara un enfoque de teorías e modelos de aprendizaxe provintes das ciencias congnitivas, acentuando procesos cognitivos mais complexos como o pensamento, a solución de problemas, a formación de conceptos e o pensamento da información. Estas ideas anteriormente mencionadas refírense ao congnitivismo, que estuda os procesos mentais implicados no coñecemento. Nestas teorías están presentes a adquisición de coñecemento e estructuras mentais internas para favorecer o aprendizaxe do suxeito, implicando unha codificación interna.

As dúas teorías anteriores son primordialmente obxectivistas (o mundo é real e externo ao estudante), polo que agora, se intenta relacionar a instrucción, co mundo interno ao estudanto. Aquí atópase o constructivismo, cuxas figuras clave son Jean Piaget e Lev Vygotski.  Principalmente esta é unha teoría que equipara o aprendizaxe coa creación de significados a partir das experiencias propias dos suxeitos xa que tanto estudantes como os factores ambientais son imprescinciples para o constructivismo. Persoalmente, esta é unha corrente que me parece realmente interesante xa que unicamente se lle entregan ao alumnado as ferramentas necesarias para crear o seu coñecemento. Mais esta corrente, non é moi abundante nas institucións educativas do noso país, primordiando os metos de educación tradicionais.

Na actualidade, un termo que está moi presente é o conectivismo que é unha teoría do aprendizaxe para a era dixital que foi desenvolta por George Siemens baseado no análise das limitacións das teorías explicadas anteriormente. Pretende explicar o efecto que a tecnoloxía tivo sobre a maneira na que vivimos actualmente, como nos comunicamos e como aprendemos. Esta teoría combina o constructivismo e o cognitivismo para o novo aprendizaxe dixital, que trata de explicar o aprendizaxe nun mundo social dixital que está en rápida evolución. Persoalmente, este é un termo que non coñecía anteriormente mais resultame interesante xa que non tiña coñecemento de que existira un termo para designar esta teoría de aprendizaxe. Ademais, paréceme un termo axeitado xa que esta tipoloxía estará moi presente nun futuro. As teorías de aprendizaxe é unha área de gran interese para min, polo que descrubrir un novo termo me pareceu realmente curioso, polo que seguirei afondando nel.

 


Batista, J., & Salazar, L. (2003). Vigencia de los enfoques conductista, cognitivista y constructivista en la enseñanza del inglés. Encuentro Educacional, 10(3).

Ertmer, P., & Newby, T. (1993). Conductismo, cognitivismo y constructivismo: una comparación de los aspectos críticos desde la perspectiva del diseño de instrucción. Performance improvement quarterly, 6(4), 50-72.

Rodríguez, A. J. R., & de Martins, D. M. M. (2009). Conectivismo como gestión del conocimiento. REDHECS: Revista electrónica de Humanidades, Educación y Comunicación Social, 4(6), 73-85.

Comentarios

  • Natalia

    Buenas tardes Raquel! Al igual que tú, ayer publiqué una entrada donde mencionaba todos estos aspectos, pues como futuras pedagogas, son conceptos que debemos tener presente. De las tres primeras teorías que mencionas, indudablemente me quedo con la última, es decir, con el constructivismo, simplemente porque considero que es muy importante que el alumnado tenga un papel activo en su proceso de aprendizaje, implicándose en todas las actividades, conectando con sus experiencias personales, etc. En cuanto al conectivismo, la considero más necesaria que importante, por decirlo de alguna manera, puesto que en la sociedad en la que nos encontramos es necesario aprender digitalmente, saber cómo hacerlo...

    Enhorabuena por tu entrada, un saludo :)

  • Alberto Villaverde

    Beunas tardes!

    Lo primero me resulta una entrada muy interesante que relacione estos conceptos tan determinante para nuestro labor como pedagogos. Desde que rondo estas teorías de aprendizaje siempre he defendido el constructivismo como el mejor métodos. Es de vital importancia hacer partícipe al educando en su propio proceso de aprendizaje o nunca se responsabilizará del mismo y no lo "hará suyo". Lograr que esto suceda es también un bonito desafío al que debemos enfrentarnos.

    Un saludo!