Navegación

No se han creado páginas aún

7.5.- As comunidades de aprendizaxe

7.5.- As comunidades de aprendizaxe

Última actualización de en Pablo

Outro aspecto que é necesario afondar pois tamén existen modelos educativos vixentes, son as comunidades de aprendizaxe, camiño, que baixo a miña perspectiva debería de seguir a escola actual.


A concepción de escola inclusiva está enmarcada nunha concepción da escola como parte da comunidade, na que cada un dos axentes da escola (profesorado, familias, alumnado...) son unha peza chave da engranaxe dunha escola de calidade. Tal e como di Wilkinson (1980): “As persoas son interdependentes; todo o mundo ten unha función e un papel que desempeñar e iso mantén unidos ós individuos e forma unha comunidade” Esta idea de comunidade, ven definida por Flynn (1989) como grupo de individuos que aprenden a comunicarse entre eles con sinceridade, cuxa relacións son máis profundas que as súas aparencias e que estableceron un compromiso significativo para “divertírmonos xuntos, chorarmos xuntos, disfrutar cos outros e facer nosas as situacións dos demais”. O fundamental desta idea é a unión e o apoio que deben ter os membros da comunidade satisfacendo, ao mesmo tempo, as súas necesidades educativas. Para conseguir isto, haberá que romper coas escolas despersoalizadas “Escolas nas que os alumnos, os pais e os educadores non entablan amizade, compromisos e lazos entre eles (é dicir, nas que a comunidade está ausente), aumentan os problemas de baixo rendemento, abandono da escolaridade,...”. (Coleman e Hoffer, 1987; Maeroff, 1990)

 

Flecha, R. (1999), define as comunidades de aprendizaxe como “un proxecto de transformación social e cultural dun centro educativo e do seu entorno para conseguir unha sociedade da información para todas as persoas, baseada na aprendizaxe dialóxica, mediante unha educación participativa da comunidade, que se concreta en todos os seus espazos, incluída a aula”

 

As comunidades de aprendizaxe fundaméntanse na pedagoxía crítica, é dicir, aquelas correntes pedagóxicas que parten dunha concepción educativa baseada na posibilidade de favorecer o cambio social e a diminución das desigualdades de xénero, etnia, raza, posición económica, etc., a través da educación.

Por tanto, o obxectivo básico que se propoñen conseguir as comunidades de aprendizaxe é unha sociedade da información para todas as persoas. Para logralo baséanse nas capacidades de reflexión e comunicación universais, a través das cales, afírmase que todas as persoas poden participar plenamente na dinámica das comunidades, sen verse limitadas polas súas condicións sociais, culturais, etc.

 

Os elementos pedagóxicos chaves para transformar unha escola nunha comunidade de aprendizaxe son a participación, a centralidade da aprendizaxe, as expectativas positivas e o progreso permanente.

  • A participación fai referencia a que a aprendizaxe escolar non queda só en mans das mestras e os mestres, senón que participan todos os axentes educativos.

  • En canto á centralidade da aprendizaxe resaltar que o fundamental é conseguir que todos e todas desenvolvan ao máximo as súas capacidades sen que as condicións sociais externas limiten as expectativas cara á consecución dos devanditos logros. Para iso búscanse fórmulas alternativas á estrutura tradicional que tantas veces demostrou ser ineficaz para loitar contra o fracaso escolar.

  • En canto ás expectativas positivas é necesario aclarar que as comunidades de aprendizaxe parten de altas expectativas para todo o alumnado; apostar polas capacidades que todos e todas posuímos é esencial para o éxito académico.

  • Respecto do progreso permanente hai que destacar que todo o proceso educativo, e o proceso de transformación nunha comunidade de aprendizaxe, teñen que ser avaliados constantemente por todas as persoas implicadas nel. As comunidades de aprendizaxe baséanse na aprendizaxe dialóxica e desenvólvense mediante unha educación participativa da comunidade que se concreta en todos os espazos, englobando e superando a aprendizaxe significativa. Este novo tipo de escola, é produto do diálogo e do consenso entre o maior número de sectores implicados: profesionais do sistema escolar, profesionais doutras educacións (educadoras e educadores sociais, centros de tempo libre), asociacións, familiares, empresas, alumnado, concellos...

 

A aprendizaxe dialóxica promove a transformación, a dimensión instrumental, a creación de sentido e a solidariedade. Este é o fundamento sobre o que se apoian os procesos de aprendizaxe en comunidades de aprendizaxe, que leva inevitablemente un sentido transformador, xa que se aposta polo cambio cara a un sistema igualitario que parte do compromiso de todos os implicados.

 

Transfórmase, por tanto, aos individuos e á sociedade, pasando por unha transformación dun sistema escolar burocratizado nun espazo educativo compartido, democrático, que favoreza a construción dun proxecto reflexivo de vida, froito dunha responsabilidade compartida. Un dos posibles métodos didácticos que podemos desenvolver dentro das comunidades de aprendizaxe, é o método de investigación en grupo. John Dewey é o seu precursor, pero son moitos os autores que contribuíron ao seu desenvolvemento e enriquecemento. Devandito método baséase en que sexa o propio alumnado o que tome unha posición de procura activa de información, seguida dunha interpretación da mesma para que ao final convértase en coñecemento. Deste xeito é o estudante quen atopa, examina, modela, interpreta e resume a información, aínda que en todo momento estea asesorado polo profesor.

A continuación presento tres arquivos que fan referencia a comunidades de aprendizaxe do noso sistema educativo:

 

Todos ensinan, todos aprenden. Unha comunidade de aprendizaxe no medio rural.

Cando o diálogo ponse ao servizo da comunidade

Aprender en comunidade coas TIC

 

Por último resaltar que partindo desta perspectiva, o asesoramento tamén ten que ser de tipo comunitario, que Rodríguez, Mª (1996) define como “o que busca incrementar a capacitación dos suxeitos para tomar decisións sobre a súa propia vida e estimula a súa capacidade de intervención na comunidade”. Poténciase, deste xeito, a concienciación do alumno como “ser social”.