BLOG 8. Educación aberta, coñecemento aberto, software libre... ou pechado e propietario? Discusións e análises da problemática.

Dende que a escola incorporou a tecnoloxía como un recurso innovador e actualizado proporcionou non só novas formas de aprender senón tamén de poder dotar de nova metodoloxías e recursos de aprendizaxe á comunidade educativa.

Foi na década dos oitenta cando se crea o chamado software libre grazas ao cal dota de liberdade aos usuarios para executar, copiar, distribuír, estudar, cambiar e mellorar o software. Este tipo de software representa unha opción tecnolóxica de calidade que impulsa a innovación e a transformación social. A alta calidade dos programas, o aforro da adquisición de licenzas e a seguridade da información son razóns que  favoreceron a súa elección. Ademais grazas a leste os que optamos pola súa utilización temos tres liberdades principais:

-Liberdade de uso

- Liberdade de distribución.

- Liberdade de adaptación e mellora.

En contraposición a este, existe o software propietario que é calqueira programa informático no que o código fonte limita as posibilidades do usuario para modificalo, executalo ou modificalo mesmo no seu uso. Pero este tipo de software aínda que teña tamén vantaxes non permite unha aprendizaxe aberta como no caso do libre, xa que non só é difícil de aprender a utilizalo sen asistir a cursos custosos de capacitación senón que tamén imposibilita a modificación ou copia e de modificación.

Por outra banda, temos que ter en conta o concepto de educación aberta a cal se fundamenta no concepto de coñecemento libre ou aberto xa que podemos dicir que vai ligada ao software libre. A súa finalidade é conseguir que calqueira persoa no mundo, cunha conexión a Internet, poida acceder libremente, sen ningunha restrición de tipo económico, técnico ou legal, á información científica, académica e cultural que representa o coñecemento humano (Valverde, 2010).  A educación aberta tamén consta duns recursos educativos abertos que son materiais didácticos dixitais os cales poden ser adaptados, revisados e compartidos. Están constituídos por contidos de aprendizaxe, ferramentas tecnolóxicas e recursos de implementación.

Por qué tamén creo que é importante que se leve a cabo?

Porque está baseada en varios principios onde o coñecemento debe ser libre e aberto para usalo e reutilizalo, onde se debe fomentar e facilitar a colaboración na construción e reelaboración do coñecemento, onde facilitar e compartir coñecementos debe ser recompensado pola súa contribución á educación e a investigación; e onde a innovación educativa necesita comunidades de práctica e reflexión que acheguen recursos educativos libres.

Tamén, porque está preparada para que os/as estudantes máis vulnerables económicamente poidan acceder a ela xa que favorece a redución do alto custo dos materiais para o ensino, especialmente, os libros de texto impresos que supoñen un importante desembolso de diñeiro público e privado, entre outras.

Como unha mirada cara á o futuro da educación, as institucións de educación superior nos países desenvolvidos comezan a considerar de que modo a Educación Aberta pode revitalizar as súas ofertas académicas mediante o desenvolvemento de novos modelos de participación do alumnado e usando enfoques interdisciplinares e  globalizadores do coñecemento.

Por todo isto, coincidindo con varias fontes, considero que hoxe en día é imprescindible que a escola ensine ao alumnado a importancia e as vantaxes de utilizar o software libre xa que teñen moitas máis posibilidades de dotarse dunha aprendizaxe aberta, participativa e solidaria ou mellor dito a dispoñibilidade dunha educación aberta onde os estudantes adquiren novas formas de aprendizaxe a través de cursos e recursos gratis e virtuais, aplicacións, programas educativos, estratexias e ferramentas educativas non só entre eles se non entre docentes, centros educativos e mesmo desde distintas partes do mundo; non é un recurso utilizado por estudantes ou profesores, se non por calquera usuario que o queira utilizar no seu día a día, xa sexa para compartir información sobre calquera temática, desenvolver novos materiais e redes…

En definitiva, como pedagogos/ as propoñer a utilización do Software Libre é imprescindible a día de hoxe xa que a través do mesmo promóvese o coñecemento compartido mediante o cal se poden poñer en común estratexias e ferramentas educativas entre alumnado, docentes, centros e mesmo distintas comunidades autónomas ou países, facilitando a reutilización de tácticas educativas de éxito, e favorecendo unha educación asentada sobre valores como a comunidade, a compartir coñecementos e a creación en equipo.

 

Referencias bibliográficas:

Valverde, J. (2010). El movimiento de «EDUCACIÓN ABIERTA» y la«UNIVERSIDAD EXPANDIDA». Universidad de Extremadura. Recuperado de:https://repositorio.uam.es/handle/10486/5270

Bonnefoy, J. (2019). Aprendizaje abierto: conceptos, prácticas y oportunidades. Abierto al público. Recuperado de:https://blogs.iadb.org/conocimiento-abierto/es/aprendizaje-abierto/

El Instituto Nacional de Tecnologías Educativas y de Formación del Profesorado. (25 de marzo de 2014). ¿Qué es la educación abierta?INTEF. Recuperado de : https://intef.es/Noticias/que-es-educacion-abierta/

Culebro, M & Gómez, W & Torres, S. (2006). Software libre vs software propietario. Ventajas y desventajas. Education in the knowledge society.Recuperado de: https://rebelion.org/docs/32693.pdf

Avezalia (s.f). Diferencias entre el software libre y el software propietario. Recuperado de: https://www.avezalia.es/software-libre-software-propietario/